Historia
Przed siedmiuset laty, w samym środku średniowiecza, gdy puszcze porastały większą część
Wielkopolski, Benedyktyni z Lubinia na zachodnie jej rubieże sprowadzili osadników, by ci wśród
prastarej buczyny i borów założyli osadę i zaczęli uprawiać ziemię. Hardy i pracowity lud szybko
odwdzięczył się dobrodziejom karczując knieje i budując domostwa. Tak powstała wieś, którą być
może od wyglądu jej mieszkańców nazwano Wąsowo.
Niespełna sto lat później dobra ziemskie należały już do rycerza Pawła z Niegolewa, członka
prastarego, wielce zasłużonego wielkopolskiego rodu. Przez następne stulecia majątek Wąsowo
przechodził przez ręce wielu szlacheckich wielkopolskich rodzin: Rogowskich, Zakrzewskich czy
Raczyńskich.
W 1781 r. kolejnym właścicielem majątku stał się Sylwester Sczaniecki, starosta średzki i poseł na
sejm Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
W latach 1781 – 1786 wzniósł on w Wąsowie barokowo-klasycystyczny pałac - siedzibę rodową
Sczanieckich, będącą typową rezydencją, jakie powstawały w Wielkopolsce u schyłku XVIII wieku.
O świetności dawnych właścicieli przypomina dziś trójkątny fronton z herbami rodowymi
Sczanieckich – Ossoria i Skórzewskich – Ogończyk oraz posadowiona w sąsiedztwie rezydencji
piękna kaplica w kształcie rotundy wzniesiona w latach 1786 -1790.
Dziejowe zawirowania spowodowały zubożenie wielu polskich rodów, w tym również Sczanieckich.
Podupadły majątek Wąsowo nabył w 1860 r. na skutek obowiązkowego wykupu kupiec z Tucholi –
Ludwik Lewinka, a następnie osiem lat później odsprzedał go berlińskiemu kupcowi Richardowi von
Hardt. Mimo istnienia w nabytej majętności obszernego pałacu wybudowanego przed 90 laty przez
Sylwestra Sczanieckiego, nowy właściciel wychowany być może na romantycznych legendach
średniowiecza wzniósł w latach 1870-72 okazałą budowlę nawiązującą stylem do zamków z tej
epoki. Projektantem pałacu był znany berliński architekt - Gustaw Erdmann. Po śmierci Richarda w
1898 r. (pochowany w parku wąsowskim) majorat utworzony z Wąsowa oraz przynależnych do
niego majątków: Chraplewa i Głupoń odziedziczył jego syn Friedrich Wilhelm von Hardt (1855-
1938). Na krótko przed 1900 r. na wieść o planowanej w Wąsowie wizycie cesarza Wilhelma II
ówczesny gospodarz rozbudował rezydencję. Dobudowano skrzydło, okazałe wejście i
przebudowano wieżę tworząc wizerunek neogotyckiego zamku pełnego tajemnic i legend.
Kolejnym właścicielem pałacu stał się po śmierci Friedricha Wilhelma w 1938 r. jego najstarszy syn
Richard von Hardt (1882-1945), który zginął w Wąsowie podczas przemarszu wojsk sowieckich. Po
zakończeniu drugiej wojny światowej grunty i zabudowania majętności Wąsowo przejęte zostały
przez Skarb Państwa Polskiego, a na ich terenie utworzono Państwowe Gospodarstwa Rolne.
Od 1995 roku Pałac w Wąsowie jest w rękach prywatnych. Został pieczołowicie odrestaurowany i
zamieniony na centrum hotelowo-restauracyjne.
